A Tỳ Đàm - Lớp Zoom với Trung
www.tudieu.de

← Duyên Khởi

Duyên hệ trong Duyên khởi ← Nhân Quả trong Duyên Khởi → Sơ lược về Duyên khởi


Nhân Quả trong Duyên Khởi

Xét trên khía cạnh Nhân Quả thì vấn đề thời gian trong Duyên Khởi được tính như sau:

  • Vô Minh, Hành, Ái, Thủ, Nghiệp Hữu kiếp trước là các pháp nhân quá khứ (atītahetu).
  • Thức, Danh Sắc, Lục Nhập, Xúc, Thọ kiếp này là quả hiện tại (vattamānaphala).
  • Ái, Thủ, Nghiệp Hữu, Vô Minh, Hành ngay kiếp này là các pháp nhân hiện tại (vattamānahetu).
  • Thức, Danh Sắc, Lục Nhập, Xúc, Thọ trong các kiếp sau là quả tương lai (anāgataphala).


Nhân Quá Khứ →Quả Hiện Tại →Nhân Hiện Tại →Quả Tương Lai →
  • Vô Minh
  • Hành
  • Ái
  • Thủ
  • Nghiệp Hữu
  • Thức
  • Danh Sắc
  • Lục Nhập
  • Xúc
  • Thọ
  • Ái
  • Thủ
  • Nghiệp Hữu
  • Vô Minh
  • Hành
  • Thức
  • Danh Sắc
  • Lục Nhập
  • Xúc
  • Thọ



  • Hai Mươi Chi Tiết


    • NHÂN QUÁ KHỨ (atitahetu) gồm Vô Minh, Tam Hành, Lục Ái, Tứ Thủ và Nghiệp Hữu.
    • UẢ HIỆN TẠI (vattamānaphala) gồm Thức, Danh Sắc, Lục Nhập, Lục Xúc, Lục Thọ.
    • NHÂN HIỆN TẠI (vattamānahetu) gồm Lục Ái, Tứ Thủ, Nghiệp Hữu, Vô Minh ,Tam Hành.
    • QUẢ TƯƠNG LAI (anāgataphala) gồm Thức, Danh Sắc, Lục Nhập. Lục Xúc, Lục Thọ.

    Khi ta nhìn về quá khứ, như đã nói ở trước, chỉ có Vô Minh và Hành được xem là nhân quá khứ, nhưng xét kỷ Lục Ái và Tứ Thủ cũng đều có vị trí và tác dụng giống hệt Vô Minh, đều là phiền não luân hồi, cùng xuất hiện trong một tâm nên ở đây chúng cũng được kể vào nhân quá khứ. Lại nữa, Hành thuộc về nghiệp luân hồi mà cũng chính là Nghiệp Hữu, nên khi nhắc đến Hành thì cũng là nói đến Nghiệp Hữu. Do vậy, trong trường hợp ở đây nhân quá khứ đôi khi cũng được kể là 5.

    Thức, Danh Sắc, Lục Nhập, Lục Xúc và Lục Thọ kiếp này chính là quả hiện tại có từ nhân quá khứ. Và ngay thời hiện tại, Lục Ái, Tứ Thủ và Nghiệp Hữu lại tiếp tục làm nhân sinh cho sự hiện hữu tương lai. Và như đã nói, ở đâu có Lục Ái và Tứ Thủ thì ở đó cũng có Vô Minh đi cùng. Hơn nữa Hành luôn được kể chung với Nghiệp Hữu, cho nên Lục Ái, Tứ Thủ, Nghiệp Hữu, Vô Minh và Hành lúc này trở thành nhân hiện tại để tạo ra đời sống tương lai.

    Trong thời tương lai của hệ thống Duyên Sinh thì chỉ kể Sanh, Lão, Tử. Nói vậy bởi vì Sanh, Lão, Tử ở đây chính là sự xuất hiện, già cổi và biến mất của Thức, Danh Sắc, Lục Nhập, Lục Xúc và Lục Thọ. Như trong Thanh Tịnh Đạo có ghi:

    Năm Nhân trong quá khứ
    Tạo năm Quả hiện tại
    Năm Nhân đời hiện tại
    Tạo năm Quả tương lai

    Chúng ta nên nhớ rằng thoạt nhìn thì trong hệ thống Duyên Khởi có vẻ như một nhân tạo ra một quả, nhưng kỳ thật mỗi phân khúc là sự họp mặt của cùng lúc rất nhiều nhân và từ đó cũng tạo ra rất nhiều quả.



     


     

    Duyên hệ trong Duyên khởi ← Nhân Quả trong Duyên Khởi → Sơ lược về Duyên khởi

    ← Mục lục Duyên Khởi

    Nguồn: Vô Tỷ Pháp Tập Yếu - TL Tịnh Sự (ed.2019)


    A Tỳ Đàm - Lớp Zoom với Trung

    © www.tudieu.de