 Assaji Thera là vị thứ năm trong số 5 người đầu tiên được Đức Phật giảng pháp (pañcavaggiya). Khi Đức Phật dạy Kinh Chuyển Pháp Luân, ngài là người cuối cùng đã thấy được Chân Lý, và Đức Phật đã phải thuyết pháp với Ngài và Mahānāma trong khi ba bạn đồng sự của họ đi khất thực (Vin.i.13. AA.i.84). Ngài trở thành một vị A-la-hán, cùng với những vị khác, sau khi nghe Đức Phật thuyết giảng kinh Vô ngã (Anattalakkhaṇa Sutta) (Vin.i.14 J.i.82).
Assaji là người tạo cơ hội cải đạo cho Sāriputta và Moggallāna. Sāriputta, trên đường du hành tìm Chân Lý Vĩnh Cửu, nhìn thấy Assaji đang đi khất thực ở Rājagaha, và cảm mộ phong thái của ngài, liền đi theo ngài cho đến khi ngài đi khất thực xong. Khi được cơ hội thích hợp, Sāriputta đến hỏi Assaji về vị thầy của ngài và những giáo lý mà ngài theo đuổi. Lúc đầu, Assaji miễn cưỡng không muốn chỉ dạy Sāriputta, bởi vì ngài nói ngài còn rất trẻ trong tăng đoàn. Tuy nhiên, Sāriputta vẫn thúc giục ngài nói ra những gì ngài biết, và bài kệ mà Assaji thốt ra sau đó, kể từ đó, đã trở nên nổi tiếng, đại diện cho bài phát biểu quan trọng trong lời dạy của Đức Phật:
Sāriputta ngay lập tức hiểu ra và vội vàng báo tin mừng cho Moggallāna rằng mình đã thành công trong cuộc tìm kiếm của mình. (Vin.i.39 DhA i.75) Sāriputta luôn dành cho Assaji sự tôn kính cao nhất, và kể từ ngày gặp gỡ đầu tiên này, ở bất cứ nơi nào Sāriputta biết rằng Assaji đang ở, thì ông ấy sẽ chắp tay về hướng đó với thái độ cung kính, và khi nằm ngủ cũng quay đầu theo hướng đó (DhA.iv.150‑1). Một hôm khi Assaji đang đi khất thực ở Vesāli, Nigaṇṭha Saccaka, người đang lang thang tìm kiếm kẻ tranh chấp để chinh phục, nhìn thấy ngài và hỏi ngài về giáo lý của Đức Phật vì y biết ngài là một đệ tử nổi tiếng (ñātaññatara-sāvaka). Assaji đưa cho Saccaka một thời tóm tắt giáo lý có trong Anattalakkhaṇa Sutta. Cảm thấy chắc chắn rằng mình có thể bác bỏ những quan điểm được cho là của Đức Phật, Saccaka cùng với một nhóm đông đảo người Licchavi đến gặp Đức Phật và hỏi Ngài. Đây là dịp giảng kinh Cūḷa-Saccaka Sutta (M.i.227). Bản Chú giải (MA.i.452) cho biết rằng Assaji quyết định chọn phương pháp trình bày này bởi vì ngài không muốn Saccaka để sót bất kỳ kẽ hở nào trong câu hỏi gây tranh cãi. Saṃyuttanikāya (S.iii.124) ghi lại chuyến viếng thăm của Đức Phật đến thăm khi Assaji đang lâm bệnh nặng ở Kassapārāma gần Rājagaha. Ngài nói với Đức Phật rằng ngài không thể nhập thiền vì khó thở và ngài không thể đạt được sự cân bằng của tâm trí. Đức Phật khuyến khích ngài và dạy ngài an trú vào những suy nghĩ về vô thường và vô ngã. www.aimwell.org | ||||||